بنابراين قائلان به اولويت ذهن را به خارج اشتباه نموده‌اند « 1 » . اشتباه ميان امكان ذاتى و امكان استعدادى اشتباه ديگرى كه در نظريهء اولويت رخ داده است ، اشتباه ميان امكان ذاتى و امكان استعدادى است . شكى نيست كه هرگاه موجودى برخى از شرايط اسباب وجود آن تحقق يابد ، استعداد و آمادگى بيشترى براى پذيرش فيض وجود از جانب فاعل دارد . در اين صورت نمىتوان گفت ، قبل از تحقق اين شرايط و بعد از تحقق آنها يكسان است و هيچگونه اولويتى براى وجود نسبت به عدم در كار نيست ، ولى بايد توجه داشت كه اين مطلب مربوط به امكان استعدادى است ، نه امكان ذاتى كه مورد بحث ما است . هرگاه معلول پس از تحقق برخى اسباب و شرائط وجود آن ، نه از نظر ذات و نه به لحاظ غير وجودش ضرورى و واجب نيست ، ترجّح وجود او بر عدمش ، بلامرجح و از قبيل تحقق معلول بدون علت خواهد بود . صدر المتألهين ( ره ) در اين‌باره مىگويد : « و اما القرب و البعد من الوقوع لاجل قلة الشرائط و كثرتها ، فذلك لا يقتضى اختلاف حال فى ماهية الممكن بالقياس الى طبيعى الوجود و العدم ، بل انما يختلف بذلك ، الامكان بمعنى آخر ، أعنى الاستعداد القابل للشدة و الضعف الذى هو من الكيفيات الخارجية ، لا الامكان الذاتى الذى هو اعتبار عقلى » « 2 » ترجمه : نزديكى و دورى ( ماهيت ) نسبت به وقوع ، به خاطر كمى و زيادى شرائط مقتضى اختلاف حال ماهيت نسبت به وجود و عدم نيست ، بلكه به واسطهء اين قرب و بعد ، امكان به معناى ديگر مختلف مىگردد ، يعنى امكان به معنى استعداد كه قابل شدت و ضعف است و از كيفيت‌ها و خصوصيت‌هاى خارجى ماهيت بشمار

--> ( 1 ) شرح مبسوط منظومه ، ج 3 ، ص 219 - 215 . ( 2 ) اسفار ، ج 1 ، ص 205 . لازم به يادآورى است كه كلام صدر المتألهين ناظر به اولويت ذاتى است نه اولويت غيرى .